Stichting Lekdijk

• mei 2004
  · Zederikdagen · Duikers · Scheepswrak · De gletcher · Overzicht Sluis · Betonnen keermuur · Gestorte betonnen vloer · Schroefpalen · Groutankers · Worstelen met water · Oude rivierloop

Zederikdagen

Omdat een dijk leeft in alle facetten zet Stichting Lekdijk op locatie Sluis in Ameide tijdens de Zederikdag op 5 juni a.s. de deur open. Een deel van het fotomateriaal wordt gepresenteerd over de plannen van de dijkverzwaring in de gemeente Zederik. Ook is er ruimschoots aandacht voor de dijkverzwaring die voor deelsectie V Sluis, inmiddels achter de rug is. De overige deelsecties waar de dijkverzwaring in september 2004 gaat beginnen staan ook deze dag in de picture. Locatie: Sluis 8, Ameide. Geopend: 10.00-17.00 uur.

Duikers

Op zaterdag 8 mei is Stichting Lekdijk met duikers naar het scheepswrakje in de Lek geweest. De archeologische duikers hebben veel ervaring in de Lek. Zij zijn ook actief aan het werk in de Lek voor het vliegtuig dat tijdens de oorlog is neergestort bij Jaarsveld.

Deze duiker is klaar om op onderzoek uit te gaan.

Scheepswrak

Het scheepswrakje dat gevonden werd vorig jaar november, ligt nog te wachten op verder onderzoek. Binnenkort zal Stichting Lekdijk samen met geïnteresseerden op het gebied van scheepsarcheologie metingen gaan doen van het scheepswrakje. Inmiddels is vastgesteld dat een groot deel van het scheepje diep verborgen ligt in het zand.

De gletcher

Als jongen droomde ik langs de Waal over de herkomst van het water dat daar passeerde. In het oosten, bij de Duitse grens, begon het grote onbekende, dat uiteindelijk zou eindigen bij de bron van deze rivier: de bergen. Toen ik een jaar of 16 was kwam ik daar voor het eerst, misselijk van de hoogte en wat benauwd omdat die grote dingen zo op je neer kijken. Ik was de vlakte gewend, ruim maar nevelig.
Die bergen blijven maar trekken, al zijn het nu de Franse Alpen, waar ik dit doek geschilderd heb. De Glacier du glaciers, een ijsrivier die behoort tot de groep rondom de Mont Blanc. Eigenlijk is dit een van de kleinere gletchers in het gebied, maar als je voor de ongeveer 3600 meter hoge berg staat is dat bijzonder overweldigend. Nu is het nog begin mei en is de volle berg met sneeuw bedekt, smeltwater stroomt onder een vuile door lawines gevormde sneeuwtong heen. De top is bedekt onder de schaduw van een wolk die maar niet wil wijken.

Overzicht Sluis

Gedurende september 2002 tot juli 2003 was dit te zien in de scherpe bocht van Sluis op de Lekdijk in de Alblasserwaard. Voor bewoners en anderen een indrukwekkende periode, die nu een jaar later nog eens boven komt drijven. Goed te zien is hoe de witte betonnen keermuur achter de damwand zijn vorm gaat aannemen.

Betonnen keermuur

De wandbekisting van de eerste delen van de keermuur. Door middel van centerpennen worden de wandkisten met elkaar verbonden. Om scheef zakken tegen te gaan zijn schroefstempels aan weerszijden gebruikt. De hoogte van de keermuur is indrukwekkend, vooral wanneer men weet dat wat er ondergronds gevonden was voorgoed is verdwenen. De prognose is dat de keermuur tussen de 50 en 100 jaar dienst kan doen.

Gestorte betonnen vloer

De vloer is de vorige dag gestort, na het storten wordt het beton 8 dagen nat gehouden om scheurvorming tegen te gaan. De tuinen en huizen grenzen pal aan de bouwkuip.

Schroefpalen

Een grote hoeveelheid van deze buisschroefpalen, namelijk 106 stuks werden op het kleine stukje Sluis ingeboord. Op een lengte van ongeveer 24 meter, gelijktijdig met het boren is er grout door de boorkop geperst. Het grout mengt zich met zand in de ondergrond. Zo ontstaat er een wand van beton om de buisschroefpaal heen.

Groutankers

Met deze machines uit het buitenland is het werk op Sluis 2003 in de tweede fase gekomen. De groutankers worden met deze machine geboord. Het werk verliep niet eenvoudig omdat men toen ook ondergronds op gewelven, muren en sluisrestanten kwam. Hierdoor werd er enkele keren ‘s-avonds laat doorgewerkt.

Worstelen met water

De mooie rivierkaart van de Lek van Melchior Bolstra komt uit de collectie van Gert Groenendijk die deze welwillend ter beschikking stelde. Deze kaart is een welkome aanvulling op het artikel ‘In en rond Sluis’ van Maarten Krever en het artikel ‘Gewelven onder Sluis’ van Ina Renes.

Op de uitsnede is goed te zien hoe men op Sluis worstelde met de uitwatering van de Vijfheerenlanden. Ten noorden van de Korenmolen op de kruising van de Zouwendijk met de Lekdijk zijn goed twee uitwateringssluizen te zien, die bij gunstige waterstand in de lek het water uitlieten.

Omdat de waterstanden in de Lek door het graven van het Pannerdens kanaal niet beter werden heeft men in 1740 in de boezem weer vijf nieuwe watermolens gebouwd die het water uit de boezem maalden dat via een derde sluis ten noorden van de twee uitwateringssluizen — in de bocht tussen de griendschuur en ‘De Lange Jammer’ — in de boezem gelaten werd.

Deze manier van uitwateren voldeed toch niet want een twintigtal jaar later moest men binnendijks nog een hoge boezem aanleggen die door acht molens bemalen werd en via een nieuwe vierde sluis ten oosten van de derde sluis op de Lek uitwaterde.

Vier sluizen en 13 molens, ze voldeden niet want in 1892 bouwde men op Sluis nog een stoomgemaal, die zijn water loosde via twee metalen buizen die door de dijk voerden. Het stoomgemaal deed dienst tot 1946. Toen werd het overbodig door de ingebruikneming van het nieuwe gemaal in Hardinxveld.

De worsteling is nog steeds actueel. Komende maand september hervat het Hoogheemraadschap de dijkversterking van het traject Zederik…

Oude rivierloop

Het Zuid-Hollands Landschap bericht over de herinrichting van de uiterwaard bij Achthoven ten westen van Lexmond. Behalve poelen aanleggen is men van plan de oude rivierloop — die vroeger dienst deed als toegang tot de haven van Lexmond — weer te laten aansluiten op de Lek. Zo ontstaat er een brede diepe nevengeul van de Lek. Wat dit betekent kunnen we ons voorstellen als we gaan kijken aan de overkant van de Lek bij Opperduit ten oosten van Lekkerkerk. Daar is in het kader van ‘Ruimte voor de rivier’ een deel van de uiterwaard teruggegeven aan de Lek.